Is angst een goede raadgever?

Angst is een hele nuttige emotie in tijden van gevaar en dreiging waardoor we extra alert zijn, helder kunnen nadenken en daardoor mogelijk ons leven kunnen redden. Het kan ook heel belemmerend werken wanneer er géén gevaar of dreiging is maar er wel sprake is van frequente gevoelens van angst, en soms bijkomende lichamelijke klachten, zoals bij diverse angststoornissen.

In het geval van het coronavirus is er sprake van reëel gevaar, niet alleen voor jezelf, maar ook voor de mensen waarmee je in contact komt wanneer er sprake is van een besmetting met dit virus. Toch lijkt angst bij enkelen (nog) uit te blijven en is het niet voor iedereen vanzelfsprekend om de gegeven adviezen van de overheid op te volgen. Juist nu angst goed van pas zou komen is deze emotie bij sommigen ver te zoeken! Komt dit gebrek aan angst doordat we deze emotie vrijwel nooit hebben hoeven aan te spreken? Of is de meeste angst weg-behandeld en zoeken mensen bewust het gevaar op als een soort ‘heldendaad’? De ‘ik ben nergens bang voor mentaliteit’ is stoer wanneer er heldhaftig moet worden opgetreden in een acute situatie, maar in dit geval ben je eerder een egoïst door de adviezen aan je laars te lappen.

De echte helden zijn momenteel werkzaam in de vitale beroepen waar keihard wordt gewerkt om de meest cruciale processen door te laten lopen. De ziekenhuizen stromen vol met patiënten die het coronavirus hebben opgelopen en acute zorg nodig hebben. Er worden dubbele diensten gedraaid om alle patiënten de juiste zorg te kunnen bieden, en waarbij deze helden continu het risico lopen om besmet te raken met dit virus doordat ze dicht bij de bron staan en er een dreigend tekort ontstaat aan adequaat beschermingsmateriaal. ‘Zorg goed voor jezelf’ adviseren we elkaar continu. Daar waar de zorgverleners dit advies nu niet kunnen opvolgen door de overbelasting van de zorgprocessen, zouden we dit advies als maatschappij des te serieuzer moeten nemen. Laten we indirect voor deze groep zorgen door zelf niet extra risico’s op te gaan zoeken welke een verhoogde kans geven om ziek te worden, en daardoor gebruik te moeten maken van de zorg. 

Het informeren over de gevaren is niet bij iedereen voldoende om tot gedragsverandering te komen. In feite is dit geen nieuw inzicht. Op het gebied van leefstijlaanpassing bij mensen met een ongezonde leefstijl is het informeren over de potentiële gevaren veelal ook niet afdoende. Men ervaart geen direct gevaar waardoor een gevoelsreflectie uitblijft (geen angstgevoelens) en er daardoor geen urgentie wordt gevoeld om in actie te komen. Zouden we daarom niet in moeten spelen op een andere emotie om mensen te bereiken? De programma’s waarbij leed wordt gedeeld, bij voorkeur van mensen waarmee we ons kunnen identificeren, en daardoor een gevoel van verdriet wordt aangewakkerd zorgen er veelal voor dat mensen in beweging komen (bijvoorbeeld in de vorm van donaties). Het zou daarom de moeite waard zijn om deze zogenoemde ‘emo-tv’ in te zetten in de strijd tegen het coronavirus. Niet alleen wetenschappelijke feiten en cijfers gebaseerd op grote groepen maar ook verhalen die ons persoonlijk raken!

Er zit ook een keerzijde aan de medaille om mensen thuis te laten blijven. Ik denk dan met name aan de gezinnen waarbij bijvoorbeeld de thuissituatie onveilig is door huiselijk geweld, problemen rondom een scheiding of eenzaamheid. Door met elkaar opgesloten te zitten gedurende de periode waarvoor deze maatregelen gelden kan de kwaliteit van leven bij sommigen ernstig worden aangetast.  In tijden dat alle hulp is ingezet op het in leven houden van getroffen corona patiënten en sociale en maatschappelijke problemen on hold worden gezet (noodgedwongen) maak ik mij ook om dit probleem ernstig zorgen. Daar waar het uitstapje buitenshuis de enige strohalm was om nog overeind te blijven kan men door deze maatregelen enorm uit balans raken. Om misverstanden te voorkomen, deze groep valt mijns inziens niet onder de categorie egoïst, wanneer deze toch naar buiten vlucht. Enige tijd geleden kwam er op tv een programma waarbij bekende Nederlanders een luisterend oor boden aan anonieme bellers die met een persoonlijk dilemma zaten of hun hart wilden luchten. Dit concept zou nu uitermate geschikt zijn aangezien de hele zorgsector overbelast raakt en er alleen nog ruimte is voor acute problemen. Zo’n sociaal ‘noodnummer’ zou vanuit preventief oogpunt wellicht een hoop mensen kunnen helpen. BN’ers die momenteel geen werk kunnen verrichten zouden ingezet kunnen worden om de telefoon te beantwoorden onder supervisie van een expert uit het sociale domein om bij complexe problematiek door te kunnen schakelen. Door verhalen te delen op tv kan dit ook leiden tot herkenning bij anderen en kan daardoor leiden tot verbinding met elkaar. Daar waar het sociale domein vooralsnog geen centraal punt van zorg kent zou dit een mooie eerste stap kunnen zijn om de curatieve zorg te ontlasten. Kortom, welke emotie gaan we aanspreken om mensen thuis te houden en wie is er vervolgens van ‘de afdeling’ kwaliteit van leven?

Geef uw waardering!

Laat een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *