Brandjes blussen middels leefstijlinterventie

Stel dat we eens op zoek gaan naar de oorzaak van overgewicht en hier een oplossing voor gaan bedenken. Zouden de leefstijlinterventies zoals die nu bestaan dan nog deel uitmaken van de oplossing? Als ik naar de patiënten luister die op mijn spreekuur komen, dragen zij veelal allerlei psychosociale problemen aan die recent tot een ongezonde leefstijl hebben geleid. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het verlies van werk of eenzaamheid. Ook als ik naar programma’s op tv kijk, waarbij deelnemers gewicht willen verliezen, liggen er veelal allerlei trauma’s en life-events aan ten grondslag waardoor mensen meer zijn gaan eten (emotie-eten). Toch worden mensen massaal naar de diëtist, personal trainer of lifestylecoach gestuurd want ook al is het probleem in de loop van jaren ontstaan, het gewicht moet er zo snel mogelijk weer vanaf!

Onlangs heb ik de opleiding tot lean six sigma black belt afgerond waar ik heb geleerd om processen te analyseren en te optimaliseren. Wanneer er een probleem bestaat is het essentieel om eerst op zoek te gaan naar de oorzaak en deze te elimineren, zodat het probleem zich vervolgens niet meer voor zal doen. In het geval van leefstijlinterventies wordt er alleen naar het probleem gekeken (ongezonde leefstijl) maar niet (of in mindere mate) naar de oorzaak. De hulpverleners lijken daarmee een zeker financieel belang te hebben om het probleem in stand te houden. Want zonder zwaarlijvige mensen is er geen werk, en dus ook geen geld te verdienen.

Hebben de leefstijlinterventies dan helemaal geen effect? Zeker wel! Op de korte termijn zijn de resultaten redelijk te noemen, maar op de langere termijn vallen de meeste mensen weer terug in hun oude, ongezonde gewoontes. Daarna kunnen ze wederom aanspraak maken op een interventieprogramma. Een zorgelijke situatie als je het mij vraagt!

Laten we teruggaan naar het probleem en vervolgens stap voor stap het probleem analyseren, want daar begint het mee. De eerste vraag zou moeten zijn: wie is de klant en wat wil de klant? In bovenstaand voorbeeld is de hulpverlener de klant die de klacht van de patiënt behandelt. Volgens mij is de klant degene met overgewicht die als doel heeft om zichzelf de moeite waard te vinden om goed voor zichzelf te zorgen. Om hier achter te komen is het noodzakelijk om op zoek te gaan naar de hulpvraag van de klant (de patiënt), en dit kan alleen door tijd te nemen voor een gesprek en oprecht te luisteren. Niet alleen de medische klachten moeten uitgevraagd worden maar er moet ook aandacht zijn voor eventuele psychosociale problemen. De klacht waarmee iemand komt is namelijk in veel gevallen niet het probleem dat moet worden opgelost. Ik zie als verzekeringsarts op het spreekuur steeds meer patiënten die diverse medisch specialisten hebben gezien vanwege somatische klachten, maar waar juist een psychische of sociale oorzaak aan ten grondslag ligt. Uiteindelijk is het efficiënter om aan het begin wat meer tijd te investeren om de hulpvraag helder te krijgen, dan patiënten onnodig in het medische circuit rond te pompen.

Het is echter niet zo eenvoudig om een dergelijke anamnese af te nemen en scholing en ervaring hierin zijn essentieel. Binnen het sociale domein is deze expertise er wel en het zou een positieve aanvulling zijn op het huidige beleid ten aanzien van leefstijlinterventies. Eerst luisteren, dan handelen. Wanneer de oorzaak van het probleem duidelijk is dan kan er pas nagedacht worden over een passend oplossingsgericht traject voor de patiënt. Het zou heel goed mogelijk zijn dat we dan hele andere hulpverleners nodig hebben dan we nu massaal inzetten in de strijd tegen overgewicht. Om hierin stappen te kunnen zetten is één ding van cruciaal belang, namelijk om als sociaal geneeskundige gehoord te worden door de collega’s van de curatieve sector. Daar begint het mee. Het feit dat er vrijwel geen sociaal geneeskundigen deelnemen aan de discussies over leefstijl is verontrustend. Anderzijds moet ik ook bekennen dat de artsen, die werken binnen het sociale domein, bij verschillende instanties werken en daardoor soms ook lastig te vinden zijn. Het mooiste zou zijn om onze krachten te bundelen, de hulpvraag van de patiënt voorop stellen, en vervolgens met een frisse blik naar het probleem te kijken om de oorzaak aan te pakken. Maar zolang de huidige leefstijlinterventies een rijke bron van inkomsten blijven zal er niks veranderen.


Geef uw waardering!

Laat een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *